Παγκόσμια μέρα λεμφοιδήματος

Η ημερομηνία της 6ης Μαρτίου, παρόλο που δε συγκαταλέγεται στον κατάλογο εορτασμού των Παγκόσμιων ημερών, έχει καθιερωθεί από το Διεθνές Πλαίσιο Λεμφοιδήματος (International Lymphedema Framework) και σε συνεργασία με Δίκτυα Υποστήριξης Ασθενών (LymphedemaSupportNetworks), ως Ημέρα Ενημέρωσης Ασθενών για το Λεμφοίδημα (LymphedemaAwarenessDay), σε πολλές χώρες παγκοσμίως.

Το λεμφοίδημα είναι μία συχνή πάθηση του λεμφικού συστήματος που παρουσιάζεται τόσο στα άνω όσο και στα κάτω άκρα, όπως και στον κορμό, λόγω δυσλειτουργίας του λεμφικού συστήματος (λεμφαγγεία, λεμφαδένες). Είναι ιδιαίτερα συχνό μετά από επεμβάσεις κακοήθειας στο μαστό, προστάτη και γυναικολογικό καρκίνο. Μετά από ακτινοβολίες όπως και κατά περίπτωση μετά από χημειοθεραπεία.

Το λεμφοίδημα πάντα ήταν γνωστό σαν μια πολύ σημαντική παρενέργεια μετά από χειρουργική επέμβαση στον μαστό. Μια παρενέργεια που πριν μερικά χρόνια η αποτελεσματική της αντιμετώπιση στην Ελλάδα ήταν σχεδόν άγνωστη. Τις τελευταίες δεκαετίες όμως, η εξειδικευμένη ενασχόληση των ιατρών με τη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου μαστού και άλλων κακοηθειών έκανε γνωστή την εμφάνιση του λεμφοιδήματος ως μια επώδυνη παρενέργεια για τον ασθενή. Μια παρενέργεια που σίγουρα δεν θέτει σε κίνδυνο τη ζωή αλλά επιδεινώνει σημαντικά την ποιότητα αυτής.

Λεμφοίδημα είναι η συσσώρευση λεμφικού υγρού, που έχει σαν συνέπεια αυξημένη πρωτεΐνη ,με αποτέλεσμα χρόνια φλεγμονή και αύξηση ινωματώδους ιστού σαν δευτεροπαθής επίπτωση της βλάβης των λεμφικών αγγείων.

Υπάρχουν δύο είδη λεμφοιδήματος:

  • Το πρωτοπαθές, το οποίο είναι μια αναπτυξιακή διαταραχή αγνώστου αιτιολογίας των λεμφαδένων που οφείλεται:
    • Στην απλασία
    • Στην υποπλασία
    • Στην υπερπλασία
  • Το δευτεροπαθές, το οποίο είναι συνήθως επιπλοκή της θεραπείας ορισμένων κακοηθειών, όπως του μαστού, του προστάτη, γυναικολογικού καρκίνου, η οποία κυρίως οφείλεται στον ταυτόχρονο λεμφαδενικό καθαρισμό που πραγματοποιείται.

Στην εύλογη ερώτηση εάν το λεμφοίδημα θεραπεύεται ,η απάντηση είναι ότι η έγκαιρη διάγνωση του και η άμεση θεραπευτική αντιμετώπιση μπορεί να προσφέρουν τα καλύτερα αποτελέσματα. Σε αυτή τη φάση σημαντική είναι η αντίληψη των συμπτωμάτων, όπως η αίσθηση βάρους στο αντίστοιχο άκρο, που ουσιαστικά είναι από τα πρώτα σημάδια που αναφέρουν οι ασθενείς. Η μειωμένη κινητικότητα των αρθρώσεων, η διάταση του δέρματος, τα δαχτυλίδια που δεν χωρούν στα δάχτυλα. Υπάρχουν όμως και αρκετοί ασθενείς που αντιλαμβάνονται το οίδημα όταν πλέον το μανίκι του ενδύματός τους είναι πολύ στενό. Αυτό όμως συμβαίνει όταν το οίδημα έχει πλέον εγκατασταθεί.

Η διαχείριση του λεμφοιδήματος ανήκει αποκλειστικά στους εξειδικευμένους φυσιοθεραπευτές - Λεμφοθεραπευτές. Εάν ανατρέξουμε στο παρελθόν, περίπου δεκαπέντε χρόνια πίσω, ο όρος λεμφοίδημα ήταν άγνωστος στον κόσμο.

Τα τελευταία χρόνια η δημιουργία επιστημονικής ομάδας ΑΠΛΕΣΟ στον Πανελλήνιο Σύλλογο Φυσικοθεραπευτών, ένωσε τους εξειδικευμένους θεραπευτές σε ομάδα αντιμετώπισης και διαχείρισης των λεμφοιδημάτων (όλους αυτούς που είχαν κάνει την εξειδίκευση τους στην Γερμανία, Αυστρία όπως και τους συναδέλφους που έκαναν την εξειδίκευση στην Ελλάδα). Η ομάδα αυτή διοργάνωσε το πρώτο της Συμπόσιο στις αρχές Μαρτίου 2018 στην Αθήνα και πραγματοποιήθηκαν ημερίδες σε Αθήνα και Βόλο και προσεχώς στα Γιάννενα και στην Πάτρα. Σκοπός αυτών των ημερίδων είναι η έγκυρη ενημέρωση του ογκολογικού ασθενή, ιατρών αλλά και συγγενών για το λεμφοίδημα και την αντιμετώπιση του. Το σημαντικότερο βέβαια είναι η δημιουργία του λεμφικού δικτύου και εννοούμε την χαρτογράφηση όλων των θεραπευτών που ασχολούνται με το λεμφοίδημα ανά την Ελλάδα ώστε να μπορεί ο κάθε ασθενής που πάσχει από λεμφοίδημα να ξέρει που θα αποταθεί.

Το μήνυμα που θέλουμε να περάσουμε είναι ότι το λεμφοίδημα είναι όντως μια σοβαρή παρενέργεια της νόσου του καρκίνου και ταλαιπωρεί τον ογκολογικό ασθενή, αλλάζει η ποιότητα ζωής του αλλά δεν διατρέχει κίνδυνο η ζωή του. Ταχεία αναγνώριση των συμπτωμάτων οδηγεί στην καλύτερη αντιμετώπιση του και βελτίωση της ποιότητας ζωής του.

Υπάρχει λύση ακολουθώντας το τρίπτυχο της αντιμετώπισης (3 Α):

  1. Αναγνώριση των πρώτων συμπτωμάτων
  2. Αναζήτηση του εξειδικευμένου Θεραπευτή πάνω στο λεμφοίδημα
  3. Αντιμετώπιση του εφαρμόζοντας την Ολοκληρωμένη Αποσυμφορητική Θεραπεία